جلد 32، شماره 1 - ( 1-1404 )
جلد 32 شماره 1 صفحات 7-1 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Research code: 1403-4-116-32763
Ethics code: IR.IUMS.REC.1403.920
Clinical trials code: مطالعه :ارآزمایی بالینی نیست
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Saeedi V, Moeinizadeh M, Karoubi M, Bordbar A, Norouzi E. Follow-up Status of the First-Year Growth of Infants Born to Mothers with Drug Misuse Disorder in Hospitals Affiliated with Iran University of Medical Sciences. RJMS 2025; 32 (1) :1-7
URL: http://rjms.iums.ac.ir/article-1-9085-fa.html
URL: http://rjms.iums.ac.ir/article-1-9085-fa.html
سعیدی وحید، معینی زاده مصطفی، کروبی مجید، بردبار آرش، نوروزی الهه. وضعیت پیگیری رشد سال اول زندگی در نوزادان مادران مبتلا به سوء مصرف مواد متولد شده در بیمارستانهای دانشگاه علوم پزشکی ایران. مجله علوم پزشکی رازی. 1404; 32 (1) :1-7
وحید سعیدی1 
، مصطفی معینی زاده2 ، مجید کروبی3 ، آرش بردبار4 ، الهه نوروزی*5
، مصطفی معینی زاده2 ، مجید کروبی3 ، آرش بردبار4 ، الهه نوروزی*5
1- استادیار بیماریهای کودکان، فوق تخصص غدد و متابولیسم کودکان، مرکز تحقیقات رشد و نمو کودکان، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشکده پزشکی، گروه کودکان، تهران، ایران،
2- پزشک عمومی، مرکز تحقیقات رشد و نمو کودکان، دانشگاه علوم پزشکی ایران، پردیس بین الملل دانشکده پزشکی، تهران، ایران،
3- استادیار بیماریهای کودکان، فوق تخصص نوزادان، مرکز تحقیقات رشد و نمو کودکان، مرکز توسعه تحقیقات بالینی فیروزآبادی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشکده پزشکی، گروه کودکان، تهران، ایران،
4- دانشیار بیماریهای کودکان، فوق تخصص نوزادان، مرکز تحقیقات رشد و نمو کودکان، مرکز توسعه پژوهشهای بالینی شهید اکبرآبادی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشکده پزشکی، گروه کودکان، تهران، ایران،
5- دانشیار بیماریهای کودکان، فوق تخصص نوزادان، مرکز تحقیقات رشد و نمو کودکان، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشکده پزشکی، گروه کودکان، تهران، ایران ،elahenorouzimd@gmail.com
2- پزشک عمومی، مرکز تحقیقات رشد و نمو کودکان، دانشگاه علوم پزشکی ایران، پردیس بین الملل دانشکده پزشکی، تهران، ایران،
3- استادیار بیماریهای کودکان، فوق تخصص نوزادان، مرکز تحقیقات رشد و نمو کودکان، مرکز توسعه تحقیقات بالینی فیروزآبادی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشکده پزشکی، گروه کودکان، تهران، ایران،
4- دانشیار بیماریهای کودکان، فوق تخصص نوزادان، مرکز تحقیقات رشد و نمو کودکان، مرکز توسعه پژوهشهای بالینی شهید اکبرآبادی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشکده پزشکی، گروه کودکان، تهران، ایران،
5- دانشیار بیماریهای کودکان، فوق تخصص نوزادان، مرکز تحقیقات رشد و نمو کودکان، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشکده پزشکی، گروه کودکان، تهران، ایران ،
چکیده: (365 مشاهده)
تولد نوزادان از مادران معتاد در تهران و به طور کلی در دنیا شیوع نسبتاً بالایی دارد و این رقم روزبهروز در حال افزایش است (1-3). به نظر میرسد این مساله به ویژه در بیمارستانهای تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی ایران با توجه به حجم زیاد زایمانها و نیز موقعیت زایشگاهها در مناطق کم برخوردار شهر چشمگیر است. روند رشد و تکامل این نوزادان پس از ترخیص از بیمارستان اهمیت زیادی دارد، ولی اغلب مغفول باقی میماند، چراکه به نظر میرسد والدین این شیرخواران پیگیری مناسبی از نظر تغذیه و استفاده از مکملها ندارند. مراجعه اجباری برای واکسیناسیون فرصتی برای پایش وضعیت رشد و تکامل و ارزیابی وضعیت مراقبت و تغذیه این شیرخواران در اختیار میگذارد.
از سویی در بررسیهای انجام شده در مطالعات خارج از ایران، نتایج متناقضی در مورد رشد و وزن گیری این شیرخواران گزارش شده است. در تعدادی از مطالعات، عدم وزن گیری مناسب به دلیل مراقبت ناکافی و سوءتغذیه و عدم استفاده مناسب و بجا از مکملهای توصیه شده گزارش شده است، همچنین به دلیل تحریک پذیری سیستم عصبی و اختلال عملکرد اتونوم، این شیرخواران نیازهای متابولیک افزایش یافتهای دارند که منجر به عدم وزن گیری مناسب آنان میگردد. از دیگر سو، برخی مطالعات افزایش وزن گیری به دلیل پلی فاژی و تغذیه بیش از حد نیاز به منظور رفع بیقراری شیرخوار مادر معتاد را گزارش کردهاند (4-9).
لذا با توجه به شیوع بالای تولد نوزادان مادر معتاد در بیمارستانهای تحت پوشش دانشگاه ایران، نتایج متناقض مطالعات مشابه خارج از ایران و عدم وجود پیشینه مشابه پژوهش در این موضوع، بر آن شدیم تا طی مطالعه کوهورت تاریخی با کد اخلاق IR.IUMS.REC.1403.920 ، ضمن ارزیابی وضعیت رشد در سال اول پس از تولد، و بررسی اندکسهای رشد (وزن و قد و دور سر) در بدو تولد، ۶ ماهگی و ۱۲ ماهگی بر اساس پروندههای پیگیری در مراکز بهداشت تحت پوشش دانشگاه ایران در شیرخواران مادران معتاد متولد شده در بیمارستانهای تحت پوشش دانشگاه علم پزشکی ایران (شهید اکبرآبادی، رسول اکرم، فیروزآبادی) از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۲ و مقایسه آنها با گروه کنترل، در جهت ارتقای وضعیت موجود، برنامهریزی برای مراقبت دقیقتر و پیگیری بهتر این دسته از بیماران و هدایت آنان در جهت رشد مناسب، گام مثبت و موثری برداریم. برای دسترسی به اطلاعات موردنیاز کد ملی مادران از پرونده های بیمارستانی استخراج شد و بر اساس آن کد ملی نوزاد به دست آمد و اطلاعات مربوط به نوبتهای بعدی مراقبت شیرخوار در مراکز بهداشت (نوبت ۶ و ۱۲ ماه) از جمله اندکسهای رشد از سامانه سینا در وزارت بهداشت استخراج شد. دسترسی به سامانه با هماهنگی معاونت محترم بهداشتی دانشگاه و معاون اجرایی ایشان برای مجریان امکانپذیر شد.
در مجموع در سه بیمارستان مورد مطالعه، 263 نوزاد مادر معتاد بر اساس خوداظهاری و بررسی پرونده های بالینی شناسایی شدند که اطلاعات مربوط به نوزادان در بدو تولد در جدول 1 گنجانده شده است. مقادیر وزن و قد و دور سر در بدو تولد در محدوده نرمال مورد انتظار قرار داشتند که این امر نشاندهنده رشد داخل رحمی مناسب این دسته نوزادان بود.
مهمترین یافته مطالعه از دید ما این نکته بود که در پیگیری 6 و 12 ماهگی این شیرخواران در مراکز بهداشت، تنها به اطلاعات دو شیرخوار از مجموع 263 مورد دسترسی پیدا شد. شایعترین علت عدم امکان پیگیری به عدم ثبت شماره صحیح تلفن مادران برمیگردد. ولیکن، به طور کلی عدم امکان پیگیری کودکان به ترکیبی از عوامل شامل عدم ثبت خانوار در سامانه به علت تک والد بودن شیرخوار (67 مورد)، مادر فاقد هویت (28مورد)، تکمیل نشدن سوابق مراقبتی (13 مورد)، مشکلات سامانه (14 مورد)، تلفنهای اشتباه یا بدون ثبت در سیستم یا عدم پاسخگویی (139 مورد) ارتباط مییابد. نتایج حاصل از این مطالعه روشن کرد که علیرغم تعداد بالای نوزادان مادر معتاد در بیمارستانهای تحت پوشش دانشگاه ایران، متاسفانه امکان پیگیری در ماههای بعدی از نظر رشد و تکامل بسیار ضعیف است، که این امر به دلایل مختلف از جمله انتقال به بهزیستی و خارج شدن از دسترس سیستم بهداشت دانشگاه در ماه های بعدی زندگی، فرزند خواندگی و محرمانه بودن این موضوع و تغییر سرپرست و عدم امکان پیگیری بر اساس کد ملی مادر، یا تغییر احتمالی سرپرستی بدون ثبت رسمی این شیرخواران و تغییر هویت و عدم امکان پیگیری آنان است.
با توجه به کاهش محسوس تعداد موارد قابل پیگیری در ماههای 6 و 12 پس از تولد، امکان استنتاج دقیق و علمی درباره روند رشد و تکامل شیرخواران متولدشده از مادران مصرف کننده مواد مخدر در این بازه های زمانی وجود ندارد .اگرچه شاخصهای رشد در بدو تولد نشان دهنده رشد مناسب داخل رحمی در نوزادان مورد مطالعه است، اما عدم تداوم پایش و ارزیابی منظم این گروه مانع از تحلیل روندی و جامع در خصوص پیامدهای میانمدت و بلندمدت شده است.
با این حال، یافتههای غیرمستقیم این پژوهش حاکی از سطح بالای محرومیت اجتماعی، مراقبتی و بهداشتی در میان شیرخواران این گروه از مادران است .انزوا، نبود پیگیری سیستماتیک و فقدان زیرساختهای حمایتی، از مهم ترین موانع پیش روی ارتقای سلامت ورفاه در این قشر آسیب پذیر است.
این مطالعه، هرچند با محدودیتهایی همراه بوده است، اما به عنوان یک هشدار جدی برای نظام بهداشت و درمان تلقی میگردد؛ و ضرورتی فوری برای طراحی مداخلات بین رشتهای و اجرای برنامههای توانمندسازی خانوادههای در معرض خطر، با هدف تضمین رشد و تکامل بهینه نوزادان متولد از مادران دارای اختلال مصرف مواد مخدر میباشد. در جهت تقویت توصیههای سیاستی پیشنهادات عملی زیر ارائه میشود: ادغام خدمات بهزیستی با سیستم بهداشتی در بدو تولد، و استفاده از کارکنان بهداشت محلی برای پیگیری فعال شیرخواران.
از سویی در بررسیهای انجام شده در مطالعات خارج از ایران، نتایج متناقضی در مورد رشد و وزن گیری این شیرخواران گزارش شده است. در تعدادی از مطالعات، عدم وزن گیری مناسب به دلیل مراقبت ناکافی و سوءتغذیه و عدم استفاده مناسب و بجا از مکملهای توصیه شده گزارش شده است، همچنین به دلیل تحریک پذیری سیستم عصبی و اختلال عملکرد اتونوم، این شیرخواران نیازهای متابولیک افزایش یافتهای دارند که منجر به عدم وزن گیری مناسب آنان میگردد. از دیگر سو، برخی مطالعات افزایش وزن گیری به دلیل پلی فاژی و تغذیه بیش از حد نیاز به منظور رفع بیقراری شیرخوار مادر معتاد را گزارش کردهاند (4-9).
لذا با توجه به شیوع بالای تولد نوزادان مادر معتاد در بیمارستانهای تحت پوشش دانشگاه ایران، نتایج متناقض مطالعات مشابه خارج از ایران و عدم وجود پیشینه مشابه پژوهش در این موضوع، بر آن شدیم تا طی مطالعه کوهورت تاریخی با کد اخلاق IR.IUMS.REC.1403.920 ، ضمن ارزیابی وضعیت رشد در سال اول پس از تولد، و بررسی اندکسهای رشد (وزن و قد و دور سر) در بدو تولد، ۶ ماهگی و ۱۲ ماهگی بر اساس پروندههای پیگیری در مراکز بهداشت تحت پوشش دانشگاه ایران در شیرخواران مادران معتاد متولد شده در بیمارستانهای تحت پوشش دانشگاه علم پزشکی ایران (شهید اکبرآبادی، رسول اکرم، فیروزآبادی) از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۲ و مقایسه آنها با گروه کنترل، در جهت ارتقای وضعیت موجود، برنامهریزی برای مراقبت دقیقتر و پیگیری بهتر این دسته از بیماران و هدایت آنان در جهت رشد مناسب، گام مثبت و موثری برداریم. برای دسترسی به اطلاعات موردنیاز کد ملی مادران از پرونده های بیمارستانی استخراج شد و بر اساس آن کد ملی نوزاد به دست آمد و اطلاعات مربوط به نوبتهای بعدی مراقبت شیرخوار در مراکز بهداشت (نوبت ۶ و ۱۲ ماه) از جمله اندکسهای رشد از سامانه سینا در وزارت بهداشت استخراج شد. دسترسی به سامانه با هماهنگی معاونت محترم بهداشتی دانشگاه و معاون اجرایی ایشان برای مجریان امکانپذیر شد.
در مجموع در سه بیمارستان مورد مطالعه، 263 نوزاد مادر معتاد بر اساس خوداظهاری و بررسی پرونده های بالینی شناسایی شدند که اطلاعات مربوط به نوزادان در بدو تولد در جدول 1 گنجانده شده است. مقادیر وزن و قد و دور سر در بدو تولد در محدوده نرمال مورد انتظار قرار داشتند که این امر نشاندهنده رشد داخل رحمی مناسب این دسته نوزادان بود.
مهمترین یافته مطالعه از دید ما این نکته بود که در پیگیری 6 و 12 ماهگی این شیرخواران در مراکز بهداشت، تنها به اطلاعات دو شیرخوار از مجموع 263 مورد دسترسی پیدا شد. شایعترین علت عدم امکان پیگیری به عدم ثبت شماره صحیح تلفن مادران برمیگردد. ولیکن، به طور کلی عدم امکان پیگیری کودکان به ترکیبی از عوامل شامل عدم ثبت خانوار در سامانه به علت تک والد بودن شیرخوار (67 مورد)، مادر فاقد هویت (28مورد)، تکمیل نشدن سوابق مراقبتی (13 مورد)، مشکلات سامانه (14 مورد)، تلفنهای اشتباه یا بدون ثبت در سیستم یا عدم پاسخگویی (139 مورد) ارتباط مییابد. نتایج حاصل از این مطالعه روشن کرد که علیرغم تعداد بالای نوزادان مادر معتاد در بیمارستانهای تحت پوشش دانشگاه ایران، متاسفانه امکان پیگیری در ماههای بعدی از نظر رشد و تکامل بسیار ضعیف است، که این امر به دلایل مختلف از جمله انتقال به بهزیستی و خارج شدن از دسترس سیستم بهداشت دانشگاه در ماه های بعدی زندگی، فرزند خواندگی و محرمانه بودن این موضوع و تغییر سرپرست و عدم امکان پیگیری بر اساس کد ملی مادر، یا تغییر احتمالی سرپرستی بدون ثبت رسمی این شیرخواران و تغییر هویت و عدم امکان پیگیری آنان است.
با توجه به کاهش محسوس تعداد موارد قابل پیگیری در ماههای 6 و 12 پس از تولد، امکان استنتاج دقیق و علمی درباره روند رشد و تکامل شیرخواران متولدشده از مادران مصرف کننده مواد مخدر در این بازه های زمانی وجود ندارد .اگرچه شاخصهای رشد در بدو تولد نشان دهنده رشد مناسب داخل رحمی در نوزادان مورد مطالعه است، اما عدم تداوم پایش و ارزیابی منظم این گروه مانع از تحلیل روندی و جامع در خصوص پیامدهای میانمدت و بلندمدت شده است.
با این حال، یافتههای غیرمستقیم این پژوهش حاکی از سطح بالای محرومیت اجتماعی، مراقبتی و بهداشتی در میان شیرخواران این گروه از مادران است .انزوا، نبود پیگیری سیستماتیک و فقدان زیرساختهای حمایتی، از مهم ترین موانع پیش روی ارتقای سلامت ورفاه در این قشر آسیب پذیر است.
این مطالعه، هرچند با محدودیتهایی همراه بوده است، اما به عنوان یک هشدار جدی برای نظام بهداشت و درمان تلقی میگردد؛ و ضرورتی فوری برای طراحی مداخلات بین رشتهای و اجرای برنامههای توانمندسازی خانوادههای در معرض خطر، با هدف تضمین رشد و تکامل بهینه نوزادان متولد از مادران دارای اختلال مصرف مواد مخدر میباشد. در جهت تقویت توصیههای سیاستی پیشنهادات عملی زیر ارائه میشود: ادغام خدمات بهزیستی با سیستم بهداشتی در بدو تولد، و استفاده از کارکنان بهداشت محلی برای پیگیری فعال شیرخواران.
نوع مطالعه: نامه به سردبیر |
موضوع مقاله:
بیماریهای اطفال
ارسال پیام به نویسنده مسئول
