فرآیند ارزیابی تخلفات مربوط به پژوهش و انتشار مقاله
| تاریخ ارسال: 1404/9/24 |
اصول
هدف: تضمین سلامت و یکپارچگی سوابق علمی از طریق بررسی منصفانه، شفاف و یکسانِ اتهامات مربوط به تخلف پژوهشی و انتشاری. مطابق توصیههای COPE، همکاری میان مجلات و مؤسسات پژوهشی در رسیدگی به موارد تخلف.
انصاف و محرمانگی: حقوق همه طرفها حفظ خواهد شد و جزئیات صرفاً در اختیار افراد ذیربط در جریان بررسی قرار خواهد گرفت.
موارد حائز اهمیت برای بررسی:
این فرآیند شامل اتهاماتی نظیر:
غربالگری اولیه توسط سردبیر
مرحلهی تریاژ: پس از دریافت اتهام، مورد مربوطه ثبت و بررسی محرمانهی سریعی در خصوص آن انجام میشود تا مشخص شود آیا ادعا:
فرآیند بررسی رسمی توسط دبیران موضوعی
گردآوری شواهد
نسخههای مقاله، فرادادهی ارسال، گزارشهای داوری، مکاتبات و فایلهای پشتیبان (دادههای خام، تأییدیههای اخلاقی، اظهارنامههای نویسندگی) را دریافت و نسخههای اصلی همراه با زماننگارها حفظ کنید.
ارزیابی مقدماتی
با استفاده از ابزارهای مناسب (مانند نرمافزارهای مشابهتیاب) و قضاوت تخصصی، مسائل را شناسایی کرده و تعیین کنید آیا نیاز به بررسی نهادی وجود دارد یا خیر.
تماس با نویسندگان
بهطور محرمانه نویسندهی مسئول از اتهام مطلع، و نگرانیهای مجله به وی منتقل خواهد شد و نیز توضیح و مستندات لازم در زمان مقرر درخواست خواهد شد. عدم پاسخ یا پاسخ ناکافی ثبت شده و ممکن است ارجاع به مؤسسه نویسنده مسئول را در پی داشته باشد.
ارجاع به سازمان پژوهشگر در موارد لازم
اگر اتهام شامل تخلف پژوهشی (ساختگیسازی، دستکاری، نقض جدی اخلاقی یا موارد نیازمند دسترسی به دادههای اولیه یا سوابق پرسنلی) باشد، ممکن است از مؤسسهی نویسندگان خواسته شود موارد را بررسی کرده و نتایج را مطابق راهنمای COPE به مجله گزارش دهد.
ارزیابی یافتههای سازمان
گزارش مؤسسه و پاسخ نویسندگان بررسی و در صورت نیاز از کارشناسان مستقل برای تفسیر مسائل فنی استفاده خواهد شد.
ارتباطات و محرمانگی
نتایج ممکن و اقدامات مجله
موارد خاص: اتهام علیه سردبیران یا داوران
شکایات علیه سردبیر، دبیران موضوعی، هیئت مشاور یا داوران باید توسط کمیتهی مستقل، مسئول رسیدگی ناشر یا هیئت خارجی بررسی شود تا تضاد منافع پیش نیاید. گزارش نتایج باید شفاف باشد و محرمانگی رعایت گردد.
ثبت سوابق، زمانبندی و تجدیدنظر
چکلیست عملی سردبیر
هدف: تضمین سلامت و یکپارچگی سوابق علمی از طریق بررسی منصفانه، شفاف و یکسانِ اتهامات مربوط به تخلف پژوهشی و انتشاری. مطابق توصیههای COPE، همکاری میان مجلات و مؤسسات پژوهشی در رسیدگی به موارد تخلف.
انصاف و محرمانگی: حقوق همه طرفها حفظ خواهد شد و جزئیات صرفاً در اختیار افراد ذیربط در جریان بررسی قرار خواهد گرفت.
این فرآیند شامل اتهاماتی نظیر:
- تکرار یا انتشار مضاعف
- سرقت علمی (Plagiarism)
- دادههای ساختگی یا دستکاریشده
- نویسندگان جعلی
- داوران جعلی
- تضاد منافع افشا نشده
- مشکلات مربوط به تأییدیه اخلاقی
- انتشار قطعهای (Salami publication)
- شکایات علیه اعضای تیم سردبیری یا داوران
مرحلهی تریاژ: پس از دریافت اتهام، مورد مربوطه ثبت و بررسی محرمانهی سریعی در خصوص آن انجام میشود تا مشخص شود آیا ادعا:
- آشکارا بیاساس است،
- نیازمند بررسی کامل است،
- بهتر است توسط مؤسسه یا حامی مالی نویسندگان رسیدگی شود.
دلایل تصمیم باید ثبت گردد.
گردآوری شواهد
نسخههای مقاله، فرادادهی ارسال، گزارشهای داوری، مکاتبات و فایلهای پشتیبان (دادههای خام، تأییدیههای اخلاقی، اظهارنامههای نویسندگی) را دریافت و نسخههای اصلی همراه با زماننگارها حفظ کنید.
ارزیابی مقدماتی
با استفاده از ابزارهای مناسب (مانند نرمافزارهای مشابهتیاب) و قضاوت تخصصی، مسائل را شناسایی کرده و تعیین کنید آیا نیاز به بررسی نهادی وجود دارد یا خیر.
تماس با نویسندگان
بهطور محرمانه نویسندهی مسئول از اتهام مطلع، و نگرانیهای مجله به وی منتقل خواهد شد و نیز توضیح و مستندات لازم در زمان مقرر درخواست خواهد شد. عدم پاسخ یا پاسخ ناکافی ثبت شده و ممکن است ارجاع به مؤسسه نویسنده مسئول را در پی داشته باشد.
ارجاع به سازمان پژوهشگر در موارد لازم
اگر اتهام شامل تخلف پژوهشی (ساختگیسازی، دستکاری، نقض جدی اخلاقی یا موارد نیازمند دسترسی به دادههای اولیه یا سوابق پرسنلی) باشد، ممکن است از مؤسسهی نویسندگان خواسته شود موارد را بررسی کرده و نتایج را مطابق راهنمای COPE به مجله گزارش دهد.
ارزیابی یافتههای سازمان
گزارش مؤسسه و پاسخ نویسندگان بررسی و در صورت نیاز از کارشناسان مستقل برای تفسیر مسائل فنی استفاده خواهد شد.
- کانالهای محرمانه: ارتباط با شاکیان، نویسندگان، داوران و مؤسسات باید محرمانه باشد و اطلاعات صرفاً با افراد مشخص در مؤسسه به اشتراک گذاشته شود.
- حفاظت از افشاگران: هویت شاکی بنا به درخواست محرمانه باقی میماند مگر آنکه افشاگری اجتنابناپذیر و موجه باشد.
- استقلال سردبیری: تصمیمگیری سردبیرمستقل است، هرچند برای دسترسی به دادههای اصلی یا سوابق پرسنلی به توان تحقیقاتی ناشر (دانشگاه علوم پزشکی ایران) اتکا میشود.
- عدم اقدام بیشتر: در صورت رفع نگرانیها با شواهد و اصلاحات لازم.
- اصلاح یا Corrigendum: برای خطاهای صادقانه که اعتبار اصلی یافتهها را مخدوش نمیکند.
- پسگرفتن مقاله (Retraction): برای تخلفات جدی اثباتشده (ساختگیسازی، دستکاری، سرقت علمی مؤثر، پژوهش غیراخلاقی) همراه با اطلاعیهی شفاف.
- اظهار نگرانی: هنگام جریان داشتن بررسی و وجود نگرانی جدی.
- یادداشت سردبیری یا اصلاح نویسندگی/اظهار تضاد منافع: برای مشکلات محدود به نویسندگی یا افشاگری.
شکایات علیه سردبیر، دبیران موضوعی، هیئت مشاور یا داوران باید توسط کمیتهی مستقل، مسئول رسیدگی ناشر یا هیئت خارجی بررسی شود تا تضاد منافع پیش نیاید. گزارش نتایج باید شفاف باشد و محرمانگی رعایت گردد.
- سوابق: پروندهی امن شامل تاریخها، مکاتبات، شواهد، تصمیمات و دلایل نگهداری خواهد شد.
- زمانبندی: برای هر مرحله زمانبندی معقول تعیین و ثبت می شود؛ در صورت نیاز به تمدید، طرفها مطلع خواهند شد.
- تجدیدنظر و اصلاحات: نویسندگان و شاکیان میتوانند توضیحات یا اعتراضات خود را به دفتر مجله ارائه دهند؛ شواهد جدید معتبر در بازنگری تصمیمات قبلی لحاظ خواهد شد.
- ثبت اتهام و طرفهای درگیر
- غربالگری محرمانهی اولیه و مستندسازی تصمیم
- حفظ همهی فایلها و فرادادههای مرتبط
- اطلاعرسانی شفاف به نویسندهی مسئول همراه با شواهد
- ارجاع به مؤسسه در صورت نیاز به دادههای خام یا بررسی پرسنلی
- استفاده از کارشناسان مستقل برای تفسیر فنی
- حفظ محرمانگی شاکی و جلوگیری از تلافیجویی
- انتخاب اقدام اصلاحی متناسب با شدت تخلف و اصول COPE و انتشار اطلاعیهی روشن
- نگهداری سوابق امن و فراهم کردن فرصت پاسخ منصفانه
دفعات مشاهده: 145 بار | دفعات چاپ: 29 بار | دفعات ارسال به دیگران: 0 بار |
0 نظر
