مجله علوم پزشکی رازی

    زمینه و هدف: داروی گاباپنتین به عنوان یک داروی نسل جدید ضد صرع جهت درمان تشنج‌های عمومی ثانویه و یا ناقص معرفی گردیده است. اطلاعات بسیار کم�و گاها متناقضی در رابطه با اثرات تراتوژنیک این دارو وجود دارد. در این پژوهش به عنوان یک مطالعه دقیق تر نواقص سیستم اسکلتی حاصل از مصرف متفاوت خوراکی و تزریق داخل صفاقی داروی گاباپنتین مورد مقایسه قرار گرفته است.

روش بررسی: در یک مطالعه تجربی تعداد 60 سر موش بالغ ماده از نژاد Balb/c انتخاب و به صورت تصادفی در 4 گروه آزمایشی تجربی و 2 گروه کنترل  به تعداد 10 موش در هر گروه به شرح ذیل تقسیم شدند:گروههای تجربی I و II به ترتیب 25 و 50 میلی‌گرم� در کیلوگرم از داروی گاباپنتین را از روز شروع بارداری روزانه و تا روز15 حاملگی بصورت تزریق داخل صفاقی و گروههای III و IV همین دوزها از دارو را درهمین محدوده زمانی بصورت گاواژ دریافت کردند. گروههای کنترل V و VI نرمال سالین را به ترتیب بصورت تزریق داخل صفاقی و گاواژ دریافت نمودند. موش‌ها در روز 18 بارداری پس از بیهوشی عمیق با اتر سزارین شده وجنینها جمع‌آوری شدند و توسط استریومیکروسکوپ تحقیقاتی مورد بررسی‌های ماکروسکوپی قرار گرفتند. سپس وزن جنین‌ها، بازجذب جنینی، و تعداد جنین‌های زنده و مرده ثبت گردید. جنین‌های دارای ناهنجاری  جدا شده، توسط رنگ آمیزی آلیزارین رد-�آلسین بلو رنگ‌آمیزی شده و�نقایص اسکلتی مشخص گردیدند. سپس توسط میکروسکوپ  استریوی تحقیقاتی از آنها عکسبرداری گردید. یافته‌ها توسط آزمون‌های ANOVA و�  X2 با  استفاده از نرم‌افزار SPSSمورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت و اختلاف کمتر از 05/0 معنی‌دار تلقی گردید.

یافته‌ها: گروههای تجربی  I وII   اختلالات مشابهی را نشان دادند که می‌توان آنها را به سه دسته تقسیم کرد:

1- کاهش وزن جنینی و افزایش جذب جنینی 2- ناهنجاری‌های ظاهری و3- ناهنجاری‌های اسکلتی.

میانگین وزن جنینی در گروه تجربی I (063/0±98/0 گرم ) ومیانگین وزن جنینی در گروه تجربی II (65/0±91/0 گرم) به طور معنی‌داری کمتر از میانگین وزن جنینی در گروه کنترل (033/0±17/1 گرم) بود. همچنین افزایش جذب جنینی در هر دو گروه تجربی نسبت به گروه کنترل وجود داشت. ناهنجاریهای ظاهری مشاهده شده در دو گروه تجربی شامل اگزانسفالی، ناهنجاری اندام، کوچکی فک تحتانی و اختلال در ستون مهره‌ها و جنینهای دارای ناهنجاری‌های شدید بود. ناهنجاری اسکلتی مشاهده شده  شامل تاخیر در استخوان سازی، اختلال ستون مهره‌ها عمدتا به صورت اسکولیوزیس، ناهنجاری در استخوانهای کاسه سر و هیپوپلازی مندیبول بود. در گروه‌های تجربی III و IV که دارو را به صورت گاواژ دریافت کرده بودند تنها تاخیر در استخوان سازی مشاهده گردید. در گروه‌های کنترل هیچگونه اختلالی دیده نشد.

نتیجه‌گیری: این مطالعه نشان داد که شیوه در معرض  قرارگیری داروی گاباپنتین  می‌تواند اثر مستقیمی در میزان بروز ناهنجاری‌های جنینی داشته باشد.