fa شاخص تغذیه سالم و ارتباط آن با کفایت رژیم غذایی در نوجوانان تهرانی: مطالعه قند و لیپید تهران علوم تغذیه Nutrition Sciences پژوهشي Research <p style="DIRECTION: rtl">    شاخص تغذیه سالم جهت ارزیابی کیفیت رژیم غذایی در جوامع مختلف طراحی شده است. هدف از این بررسی تعیین امتیاز شاخص تغذیه سالم در نوجوانان ساکن منطقه 13 تهران و ارتباط آن با دریافت مواد مغذی، گروه‌های غذایی و مقدار واحد مصرفی آن‌ها بوده است. در این بررسی 465 نوجوان 18-10 ساله تحت عنوان مطالعه قند و لیپید تهران انتخاب شدند و بررسی وضعیت تغذیه‌ای به روش تکمیل 2 روز یادآمد غذایی صورت گرفت. شاخص تغذیه سالم براساس 9 جزء(گروه‌های هرم راهنمای غذایی: اجزای 5-1، مقدار درصد چربی از کل کالری، درصد چربی‌های اشباع دریافتی و کلسترول: اجزای 8-6 و تنوع غذایی: جزء 9) محاسبه گردید. دامنه امتیاز هر جزء از این شاخص صفر تا 10 و مجموع حداکثر امتیاز این شاخص 90 بود. روش محاسبه شاخص ذکر شده با توجه به اطلاعات موجود در زمینه داده‌های تغذیه‌ای، نسبت به شاخص تغذیه سالم طراحی شده در مطالعات قبلی، تعدیل گردید. امتیاز تنوع نیز با توجه به تعداد غذاهای مصرفی در جامعه نوجوان مورد بررسی، تعیین شد. امتیاز شاخص تغذیه به 3 گروه کم‌تر از 45(ضعیف)، 72-45(نیاز به تغییر و اصلاح) و بیش‌تر از 72(خوب) تقسیم‌بندی شد. به منظور تعیین ارتباط شاخص تغذیه سالم با مواد مغذی دریافتی و تعداد سروینگ‌های مصرفی گروه‌های هرم راهنمای غذایی از آزمون هم‌بستگی نسبی استفاده گردید. امتیاز هر جزء از شاخص تغذیه سالم نیز محاسبه و در 3 گروه بالاتر از 8، 8-5 و کم‌تر از 5 تقسیم‌بندی شد که میانگین امتیاز شاخص تغذیه سالم در پسران 6/9±9/64 و در دختران 4/9±8/64 به دست آمد. تعداد سروینگ‌های مصرفی از گروه‌های مختلف هرم راهنمای غذایی در افرادی که امتیاز این شاخص در آن‌ها خوب بود، به میزان معنی‌داری بیش‌تر از گروهی که نیاز به تغییر و اصلاح داشتند و گروه ضعیف، بیش‌تر مشاهده شد(001/0P<). میزان چربی اشباع دریافتی و کلسترول مصرفی در گروه خوب نسبت به 2 گروه دیگر کم‌تر بود(001/0P<). مواد مغذی مصرفی و تعداد اقلام غذایی دریافتی در گروه با امتیاز شاخص تغذیه خوب به میزان معنی‌داری بالاتر از 2 گروه دیگر به دست آمد(001/0P<). هم‌بستگی مثبت و معنی‌داری بین تعداد سروینگ‌های دریافتی از گروه‌های نان و غلات(001/0P<، 2/0=r)، سبزی‌ها(001/0P<، 3/0=r)، میوه‌ها(001/0P<، 2/0=r)، لبنیات(001/0P<، 3/0=r)، گوشت‌ها(001/0P<، 1/0=r) و هم‌بستگی منفی و معنی‌داری بین چربی دریافتی(001/0P<، 2/0-=r)، درصد چربی اشباع(05/0P<، 1/0-=r) و کلسترول دریافتـی(05/0P<، 1/0-=r) با شاخص تغذیه سالم مشاهده شد. تعداد اقلام غذایی مصرف شده هم‌بستگی مثبت و معنی داری با شاخص تغذیه سالم داشت(001/0P<، 5/0=r). هم‌چنین هم‌بستگی مثبت و معنی‌داری بین این شاخص و مواد مغذی دریافتی مشاهده گردید. رژیم غذایی 74% از نوجوانان مورد بررسی نیاز به تغییر و اصلاح داشت، برنامه غذایی 23% از آن‌ها، خوب بود و 3% از نوجوانان از الگوی غذایی ضعیف پیروی می‌کردند. شاخص تغذیه سالم ابزاری مناسب جهت ارزیابی کفایت تغذیه نوجوانان محسوب شده و با توجه به آن که برنامه غذایی اغلب نوجوانان جامعه نیازمند اصلاح و تغییر است، دادن آموزش‌های صحیح تغذیه‌ای در این گروه سنی ضروری به نظر می‌رسد.    </p><p>         <br></p> Healthy eating index(HEI) has been developed to track the quality of diet in different societies. The aim of this study was to determine the HEI score and its relation with nutrients intake and the number of servings from each food group in adolescents residing in district 13 of Tehran. The present study, which was conducted within the framework of Tehran lipid and glucose study(TLGS) and was part of a dietary intake assessment, was carried out according to the food guide pyramid of individuals residing in district 13 of Tehran. In this study 465 adolescents, aged 10-18 years old, were chosen. Dietary intake assessment was undertaken with 2-day 24-hour recalls. HEI was calculated based on 9 components (food guide pyramid groups: components 1 to 5, the precent of fat and saturated fatty acid intake, cholesterol consumption: components 6 to 8 and dietary variety score: component 9). The score range of each component was 0 to 10 and therefore, the sum score of this index was 90. Also, HEI score was modified with regard to HEI of previous studies. Dietary variety score was determined according to the number of consumed foods in the sample size of this study. The HEI score was categorized into three groups: less than 45(poor diet), 45-72(needs improvement) and more than 72 (good diet). Partial correlation was used to show the relation between HEI score and nutrients intake and the number of servings from each food group. The score of each component was calculated and grouped into three categories: <5, 5-8 and >8. The percentage of people according to each component of HEI was determined. The mean score of HEI was 64.9±9.6 in boys and 64.8±9.4 in girls. The results showed that the serving number of food groups in those with good diet was significantly higher than two other groups(P<0.001). On the contrary, the percent of saturated fat intake and cholesterol consumption in those with HEI>72 was lower than other groups(P<0.001). Approximately all nutrients intake and number of food items in adolescents with HEI score>72 was significantly more than others(P<0.001). There was a significant positive correlation between the serving number of grain group(r=0.2, P<0.001), vegetable(r=0.3, P<0.001), fruit(r=0.2, P<0.001), dairy(r=0.3, P<0.001), meat(r=0.1, P<0.001) and HEI. There was a significant negative correlation between fat intake score(r=-0.2, P<0.001), percent of saturated fatty acids(r=-0.1, P<0.05) and cholesterol consumption(r=-0.1, P<0.05) and HEI score. The number of food items had a strong significant positive correlation with HEI(r=0.5, P<0.001). There was a significant positive correlation between HEI and nutrients intake. The results showed that 74% of adolescent’s diet needed improvement, 23% was good and 3% was poor. In conclusion, HEI is an appropriate tool for assessment of diet quality in adolescents and since the diets of most adolescents need improvement, nutrition education is necessary in this age group. ،1 – شاخص تغذیه سالم ،2 – کفایت تغذیه ،3 – رژیم غذایی ،4 – نوجوانان Key Words: 1) Healthy Eating Index 2) Nutrition Adequacy 3) Diet 829 838 http://rjms.iums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-103&slc_lang=fa&sid=1 P Mirmiran پروین میرمیران 3900319475328460015379 3900319475328460015379 No L Azadbakht لیلا آزادبخت 3900319475328460015380 3900319475328460015380 No F Azizi فریدون عزیزی 3900319475328460015381 3900319475328460015381 Yes