fa شناسایی ترکیبات سازنده اسانس گیاه مرزه تابستانی (Satureja hortensis L.) و تعیین خواص آنتی اکسیدانی و ضدمیکروبی آن میکروبیولوژی Microbiology پژوهشي Research <strong><span style="color:#0070c0;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">زمینه و هدف: </span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">ﻣﺮزه تابستانی (</span></span></span><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Satureja hortensis</span></span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> L.</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) گیاهی ﻣﻌﻄﺮ از ﺧﺎﻧﻮاده ﻧﻌﻨﺎعیان است ﮐﻪ اﺳﺎﻧﺲ آن&shy; ﺑﻪ ﻓﺮاواﻧﯽ در صنایع غذایی و دارویی استفاده می&shy;شود. برای اسانس مرزه اثرات </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">آنتی&shy;اکسیدانی، ضد التهابی و ضد درد معرفی شده است. هدف</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">اصلی تحقیق حاضر شناسایی اجزای اسانس سرشاخه&shy;های گلدار مرزه تابستانی و بررسی</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">خاصیت آنتی</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">اکسیدانی</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">ضدمیکروبی آن روی تعدادی</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">از</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">میکروارگانیسم&shy;ها شامل</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">باکتری&shy;های گرم منفی،</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">گرم</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">مثبت،</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">قارچ&shy;های</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">رشته&shy;ای</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">و</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">مخمر</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">بود</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">.</span></span></span> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></span></strong><br> <strong><span style="color:#0070c0;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">روش کار:</span></span></span></strong> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">در این مطالعه تجربی، استخراج اسانس از سرشاخه&shy;های گلدار مرزه تابستانی رشد یافته در مزرعه آموزشی-پژوهشی دانشگاه بوعلی سینا با استفاده از کلونجر به روش تقطیر با آب انجام شد.</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">جداسازی و شناسایی ترکیب&shy;های متشکله اسانس با استفاده از دستگاه&shy;های کروماتوگرافی گازی و گاز کروماتوگراف متصل شده به طیف&shy;سنج جرمی صورت گرفت. ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ آنتی&shy;اکسیدانی این اسانس ﺑﺎ آزﻣﻮن ﻣﻬﺎر رادیﮑﺎلﻫﺎی آزاد دی ﻓﻨﯿﻞ ﭘﯿﮑﺮیﻞ ﻫﯿﺪرازیﻞ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ و ﺑﺎ آﻧﺘﯽاﮐﺴﯿﺪان ﺳﻨﺘﺰی ﺑﻮﺗﯿﻞ ﻫﯿﺪروﮐﺴﯽ ﺗﻮﻟﻮﺋﻦ (</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">BHT</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) مقایسه شد. خواص </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">ضدمیکروبی این </span></span></span>&nbsp;<span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">اسانس</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">نیز به روش انتشار</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">در</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">آگار</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">(دیسک</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">دیفیوژن) و </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">رقیق</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">سازی</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">در چاهک (میکروبراث</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">دایلوشن) بررسی شد<strong>. </strong></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></span><br> <strong><span style="color:#0070c0;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">یافته&shy; ها:</span></span></span></strong> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">مهم&shy;ترین</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">ترکیبات</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">موجود</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">در</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">اسانس مرزه تابستانی </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">کارواکرول (10/42%&shy;)، تیمول (74/19%) و پارا-سیمن (19/8%)</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> بودند. میزان </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">IC₅₀</span></span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">اسانس این گیاه 15/0</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&plusmn;</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">63/10 میکروگرم</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">بر</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">میلی&shy;لیتر تعیین شد، در حالی که این پارامتر برای </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">BHT</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> 09/0</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&plusmn;</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">45/9 میکروگرم</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">بر</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">میلی&shy;لیتر بود. </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">زی&shy;سنجی</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> اسانس مرزه تابستانی نشان داد که این گیاه دارای اثر ضد میکروبی قابل توجهی می&shy;باشد و اثر ضد قارچی آن به مراتب قوی&shy;تر از اثر ضدباکتریایی آن بود</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">. متوسط قطر هاله عدم رشد در روش انتشار در آگار برای باکتری&shy;های گرم مثبت در غلظت 15 میکرولیتر </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">57/0</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&plusmn;</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">05/31 میلی&shy;متر، باکتری&shy;های گرم منفی 40/0</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&plusmn;</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">68/21 میلی&shy;متر و برای مخمر و قارچ&shy;ها 33/0</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&plusmn;</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">76/42 میلی&shy;متر حاصل شد. حداقل غلظت مهارکنندگی و حداقل غلظت کشندگی اسانس مرزه تابستانی برای کلیه میکروارگانیسم&shy;ها در محدوده 5/0 تا 16 میکرولیتر بر میلی&shy;لیتر بود. </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></span><br> <strong><span style="color:#0070c0;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">نتیجه&shy; گیری:</span></span></span></strong> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">بر اساس یافته&shy;های این تحقیق اثر ضدمیکروبی اسانس مرزه تابستانی بر مخمر و قارچ&shy;ها، باکتری&shy;های گرم مثبت (استافیلوکوکوس اورئوس و استافیلوکوکوس اپیدرمایدیس) و باکتری&shy;های گرم منفی (شیگلا فلکسنری، سراشیا مارسنس، اشرشیاکلی و کلبسیلا پنومونیه) در مقایسه با آنتی&shy;بیوتیک&shy;های آمفوتریسین </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">B</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، وانکومایسین و جنتامایسین بیشتر بود. به این ترتیب اسانس مرزه تابستانی به عنوان یک عامل ضدمیکروب طبیعی و جدید قابل توجه می&shy;باشد و می&shy;توان انتظار داشت با انجام پژوهش&shy;های بیشتر، از آن برای استفاده در صنایع داروسازی </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">و غذایی بهره برد.</span></span></span> &nbsp;<br> <strong>Background:</strong> Summer savory (<em>Satureja hortensis</em> L.) is an aromatic plant, belonging to Lamiaceae family. The essential oil of this plant is used in medicinal and food industries. The essential oil of summer savory has antioxidant, anti-inflammatory and analgesic properties. The main objective of this study was to identify the chemical composition of aerial parts and evaluate the antioxidant and antimicrobial activities of summer savory essential oil against a few microorganisms including gram positive, gram negative bacteria, filamentous fungi and yeast.<br> <strong>Methods:</strong> In this experimental study, shoot essential oil was extracted by hydro-distillation technique using clevenger apparatus. The oil was analyzed by capillary GC and GC/MS. Antioxidant activity of essential oil was assessed by diphenyl picrylhydrazyl radical-scavenging activity and compared with synthetic antioxidant Butylated Hydroxyl Toluene (BHT). Antimicrobial properties of the plant essential oil were determined using micro broth dilution and well disk diffusion methods.<br> <strong>Results:</strong> The major components of essential oil were carvacrol (42.10%), thymol (19.74%) and P-cymene (8.19%), respectively. The half maximal inhibitory concentration (IC₅₀) of summer savory essential oil was 10.63<span dir="RTL">&plusmn;</span>0.15 &mu;g/ml, while this parameter for BHT 9.45<span dir="RTL">&plusmn;</span>0.09 &mu;g/ml. Bioassay of essential oil showed that summer savory had strong antimicrobial effects. So that, aerial part essential oil showed the best antifungal activity and this effect is more than the antibacterial activity. The mean diameter of inhibitory growth zone in well disk diffusion method at 15 &micro;l concentration was equal to 31.05<span dir="RTL">&plusmn;</span>0.57 mm in the case of gram positive bacteria, 21.68<span dir="RTL">&plusmn;</span>0.40 mm for gram negative ones and 42.76<span dir="RTL">&plusmn;</span>0.33 mm in the case of filamentous fungi and yeast. The Minimum Inhibitory Concentration (MIC) and Minimum Bactericidal Concentration (MBC) of summer savory essential oil ranged from 0.5 to 16 &micro;l/ml in the case of all microorganisms.<br> <strong>Conclusion: </strong>It can be stated that summer savory essential oil on all of yeast and filamentous fungi, gram positive bacteria (<em>Staphylococcus aureus</em> and <em>Staphylococcus epidermidis</em>) and gram negative bacteria (<em>Shigella flexneri</em>, <em>Serratia marcescens, Escherichia coli </em>and <em>Klebsiella pneumonia</em>) showed more antimicrobial activity than amphotericin B, vancomycin and gentamicin, respectively. Although more research is needed in this field, summer savory essential oil can be used as a new antimicrobial agent in the pharmaceutical and food industries.<br> &nbsp; مرزه تابستانی, اسانس, کارواکرول, فعالیت ضدمیکروبی, فعالیت آنتی‌اکسیدانی Summer savory, Essential oil, Carvacrol, Antimicrobial activity, Antioxidant activity 35 48 http://rjms.iums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4883-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Izadi زهرا ایزدی z.izadi@nahgu.ac.ir 3900319475328460049671 3900319475328460049671 Yes University of Nahavand, Iran دانشکده کشاورزی، دانشگاه نهاوند، ایران Majid AghaAlikhani مجید آقاعلیخانی maghaalikhnai@modares.ac.ir 3900319475328460049672 3900319475328460049672 No Tarbiat Modares University دانشگاه تربیت مدرس Naser Mirazi ناصر میرازی mirazi205@gmail.com 3900319475328460049673 3900319475328460049673 No Bu-Ali Sina University دانشگاه بوعلی سینا