Razi Journal of Medical Sciences

fa تعیین تاثیر یک برنامه آموزشی بر مبنای سازه های الگوی اعتقاد بهداشتی بر ارتقاء بهداشت بلوغ جسمی دانش آموزان دختر Determining the effect of an educational intervention based on constructs of Health Belief Model on Promotion of Physical Puberty Health among student girls آموزش بهداشت Educational Health پژوهشي Research زمینه و هدف: عواملی نظیر فقدان آگاهی صحیح در مورد بهداشت دوران قاعدگی منجر به ایجاد عملکردهای غلط در این دوران می‌شود. اما می‌توان با آموزش و ایجاد تغییرات رفتار، اگاهی و مهارت های دوران بلوغ را به دانش آموزان انتقال داد. لذا پژوهش حاضر با هدف تعیین تاثیر یک برنامه آموزشی بر مبنای سازه‌های الگوی اعتقاد بهداشتی بر افزایش بهداشت بلوغ جسمی دانش آموزان دختر شهر گنبد در سال92 طراحی و اجرا گردید. روش کار: این پژوهش یک مطالعه نیمه تجربی بود.102  دانش آموز واجد شرایط با انجام تخصیص تصادفی در دو گروه مداخله و مقایسه وارد مطالعه شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته بود. برای اندازه گیری اعتبار پایایی پرسشنامه از روش آزمو ن مجدد (بر روی 30 نفر و به فاصله 10 روز) استفاده گردید. جهت تعیین اعنبار محتوایی (روایی)، پرسشنامه توسط10 نفر از اساتید صاحب صلاحیت مورد بررسی قرار گرفت. دانش آموزان قبل از انجام مداخله آموزشی پرسشنامه ها را تکمیل کردند. مبنای طراحی مداخله آموزشی بر اساس سازه های مدل اعتقاد بهداشتی بود. مداخله آموزشی بر اساس نتایج پیش آزمون به مدت یک ماه به طول انجامید و پس آزمون 3ماه پس از مداخله آموزشی در دو گروه انجام گردید. سپس داده های گردآوری شده در نرم افزار SPSS نسخه22 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در این مطالعه از آزمون‌های آماری کای دو، مک نمار، من ویتنی، تی مستقل، تی زوجی و آنالیز واریانس استفاده گردید.    یافته ها: نتایج متغیر های دموگرافیک در دو گروه تفاوت معنی داری نداشتند (05/0p>). در گروه مداخله قبل و 3 ماه بعد از آموزش، متغیر اگاهی از 78/9  ± 07/53 به 25/7 ± 09/81 متغیر عملکرد از 93/10 ± 06/48 به  32/11 ± 94/53، حساسیت درک شده از 4/10 ±61/72 به 6/9±ه6/79، شدت درک شده از 98/7 ±33/66 به 88/6± 5/77، منافع درک شده از 51/8 ±20/66  به 99/6± 78/76، موانع درک شده از 81/11 ±84/58  به 57/10± 78/64/43، خودکار آمدی از 33/9 ±16/78 به 04/7± 32/93  و راهنما برای عمل از 85/16 ±61/ 26به 05/16 ± 21/46 رسید.  نتایج نشان داد که در گروه مداخله اختلاف معنی داری در متغیر های آگاهی و عملکرد و سازه های مدل قبل و 3 ماه بعد از مداخله آموزشی وجود دارد (05/0p<). در گروه مقایسه این متغیر ها اختلاف آماری معنی داری را نشان ندادند (05/0p>). نتیجه‌گیری: استراتژی مداخلات آموزشی مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی تغییرات  قابل ملاحظه ای درارتقاء رفتار بوجود می آورد و انجام مداخلات آموزشی با به کارگیری انواع مدل های آموزش بهداشت جهت برنامه ریزی آموزش مسائل دوران بلوغ  پیشنهاد می گردد. Background:  Factors  such as lack of proper knowledge on health  period  of  menarche leads to wrong behavior in this period. But we can transfer knowledge and basic skills to students by teaching and changing their behavior. Consequently, present study mainly aimed to determine the effect of educational intervention based on Health Belief Model (HBM) on promotion of physical puberty health among the girls in Gonbad in 2014. Methods: This study was a quasi-experimental. In this study102 girl students were selected using random sampling method. Data collection was performed through a designed questionnaire based on HBM model. We used test re-test to investigate the reliabity of the questionnaire and the questionnaire was evaluated by competent Professors in order to determine its content validity. The 30 participants filled out questionnaire befor the intervention. Education intervention was performed for intrvention group. Educational intervention in case group was a speech, along with group discussion, and application of pamphlet and educational booklet. Two groups filled out questionnaires three months after completion of intervention. The data were analyzed through SPSS v.22 software using Chi-square test, Mann-Whitney,Mac-Nemar, Wilcoxon, t-test, and analysis of Covariance (ANCOVA). Results: Findings of the present study showed that demographic variables were not significantly different in two groups. Before and three months after the education in the intervention group, Knowledge scores raised from 52.07 ± 9.7 to 81.09± 7.25, practice from 48.06 ± 10 to 53.94± 11.32, susceptibility from 61.72 ± 10.4 to 79.6± 9.6, severity from 66.33 ± 7.98 to 77.5± 6.88, benefits from 66.2 ± 8.51 to 76.78± 6.99, barriers from 58.84 ± 11.81 to 43.64± 10.57, cues to action from 26.61 ± 16.85 to 46.21± 16.05, and self-efficacy from 78/16 ± 9/33 to 93/32± 7/04. They were significantly different in the intervention group (p< 0.05), but not in the control group (p> 0.05). Conclusion: The results showed that the educational intervention strategy  based on HBM Model could bring significant changes in the awareness and behaviour of adolescent girls. Different types of training is recommended based on health educational models on promotion of physical puberty health. بلوغ جسمی, مداخله آموزشی, مدل اعتقاد بهداشتی Physical puberty, Educational Intervention, Health Belief Model. 84 94 http://rjms.iums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-1742&slc_lang=fa&sid=1 رقیه عابدی aunazabedi@yahoo.com 3900319475328460030996 3900319475328460030996 No دانشجوی کارشناسی ارشد آموزش بهداشت،گروه آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایرا آذر طل .azar@yahoo.com 3900319475328460030997 3900319475328460030997 No دکتری تخصصی آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، گروه آموزش و ارتقاء سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران فرشته مجلسی majlessi@yahoo.com 3900319475328460030998 3900319475328460030998 Yes استاد، گروه آموزش وارتقاء سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران محمود محمودی مجد آبادی mahmoodim@tums.ac.ir 3900319475328460030999 3900319475328460030999 No استاد، گروه اپیدمیولوژی و آمار زیستی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران فاطمه کیا mahtabnew5@yahoo.com 3900319475328460031000 3900319475328460031000 No کارشناس ارشد