Razi Journal of Medical Sciences

fa مقایسه مدل‌های داده های طولی در انبساط آبی سه کامپوزیت متداول Comparison of longitudinal data models for hygroscopic expansion of three common composites آمار حیاتی Biostatistics پژوهشي Research زمینه و هدف: مطالعه طولی کاربرد فراوانی در علوم پزشکی و اجتماعی دارد. با توجه به انجام اندازه گیری های مکرر در این‌گونه مطالعات، شرط استقلال بین مشاهدات برقرار نبوده و لذا باید مدل های مناسب انتخاب شوند. در این مطالعه کاربرد مدل های حاشیه ای و انتقال برای تحلیل داده های طولی مربوط به انبساط آبی کامپوزیت ها، نشان داده می شود.<o:p /> روش کار: در این مطالعه طولی داده های مربوط به سه نوع کامپوزیت مختلف (<span style="top: 4pt line-height: 115% font-family: "Calibri","sans-serif" font-size: 11pt position: relative mso-bidi-language: AR-SA mso-bidi-font-family: Arial mso-ascii-theme-font: minor-latin mso-fareast-font-family: "Times New Roman" mso-fareast-theme-font: minor-fareast mso-hansi-theme-font: minor-latin mso-bidi-theme-font: minor-bidi mso-text-raise: -4.0pt mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US"><v:shapetype id="_x0000_t75" stroked="f" filled="f" path="m@4@5l@4@11@9@11@9@5xe" o:preferrelative="t" o:spt="75" coordsize="21600,21600"> <v:stroke joinstyle="miter"> <v:formulas> <v:f eqn="if lineDrawn pixelLineWidth 0"> <v:f eqn="sum @0 1 0"> <v:f eqn="sum 0 0 @1"> <v:f eqn="prod @2 1 2"> <v:f eqn="prod @3 21600 pixelWidth"> <v:f eqn="prod @3 21600 pixelHeight"> <v:f eqn="sum @0 0 1"> <v:f eqn="prod @6 1 2"> <v:f eqn="prod @7 21600 pixelWidth"> <v:f eqn="sum @8 21600 0"> <v:f eqn="prod @7 21600 pixelHeight"> <v:f eqn="sum @10 21600 0"> </v:f></v:f></v:f></v:f></v:f></v:f></v:f></v:f></v:f></v:f></v:f></v:f></v:formulas> <v:path o:connecttype="rect" gradientshapeok="t" o:extrusionok="f"> <o:lock aspectratio="t" v:ext="edit"> </o:lock></v:path></v:stroke></v:shapetype><v:shape id="_x0000_i1025" style="width: 18.75pt height: 12pt" type="#_x0000_t75"> <v:imagedata chromakey="white" src="file:///C:UsersMRS~1.NAZAppDataLocalTempmsohtmlclip11clip_image001.png"> </v:imagedata></v:shape>، <span style="top: 4pt line-height: 115% font-family: "Calibri","sans-serif" font-size: 11pt position: relative mso-bidi-language: AR-SA mso-bidi-font-family: Arial mso-ascii-theme-font: minor-latin mso-fareast-font-family: "Times New Roman" mso-fareast-theme-font: minor-fareast mso-hansi-theme-font: minor-latin mso-bidi-theme-font: minor-bidi mso-text-raise: -4.0pt mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US"><v:shape id="_x0000_i1025" style="width: 15pt height: 12pt" type="#_x0000_t75"> <v:imagedata chromakey="white" src="file:///C:UsersMRS~1.NAZAppDataLocalTempmsohtmlclip11clip_image002.png"> </v:imagedata></v:shape> و <span style="top: 4pt line-height: 115% font-family: "Calibri","sans-serif" font-size: 11pt position: relative mso-bidi-language: AR-SA mso-bidi-font-family: Arial mso-ascii-theme-font: minor-latin mso-fareast-font-family: "Times New Roman" mso-fareast-theme-font: minor-fareast mso-hansi-theme-font: minor-latin mso-bidi-theme-font: minor-bidi mso-text-raise: -4.0pt mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US"><v:shape id="_x0000_i1025" style="width: 25.5pt height: 12pt" type="#_x0000_t75"> <v:imagedata chromakey="white" src="file:///C:UsersMRS~1.NAZAppDataLocalTempmsohtmlclip11clip_image003.png"> </v:imagedata></v:shape>) استفاده شده است. این کامپوزیت ها به مدت 3 ماه در دو محیط آب و بزاق دهان قرار گرفته و انبساط آبی آن‌ها 18 بار در فواصل زمانی معین بر روی 540 نمونه اندازه گیری شد. تحلیل آماری داده ها با استفاده از مدل های حاشیه ای و انتقال و با برنامه نویسی در محیط نرم افزار <span style="top: 4pt line-height: 115% font-family: "Calibri","sans-serif" font-size: 11pt position: relative mso-bidi-language: AR-SA mso-bidi-font-family: Arial mso-ascii-theme-font: minor-latin mso-fareast-font-family: "Times New Roman" mso-fareast-theme-font: minor-fareast mso-hansi-theme-font: minor-latin mso-bidi-theme-font: minor-bidi mso-text-raise: -4.0pt mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US"><v:shape id="_x0000_i1025" style="width: 5.25pt height: 12pt" type="#_x0000_t75"> <v:imagedata chromakey="white" src="file:///C:UsersMRS~1.NAZAppDataLocalTempmsohtmlclip11clip_image004.png"> </v:imagedata></v:shape> انجام شده است.<o:p /> یافته‌ها: نتایج بررسی نشان دهنده آن بود که در مدل‌ حاشیه‌ای تنها اثر نوع کامپوزیت‌ها بر انبساط آبی معنادار بود (p=0.025 و p=0.045) و در مدل انتقال، اختلاف آماری معنی‌دار بین کامپوزیت‌ها (p=0.001 و p=0.037) و همچنین محیط نگهداری (p=0.046) بر انبساط آبی وجود داشت.<o:p /> نتیجه‌گیری: نتایج نشان دهنده آن است که استفاده از روش انتقال می تواند جایگزین مناسبی برای روش های متداول تحلیل داده های طولی باشد. همچنین با توجه به معنادار بودن اثر نوع کامپوزیت بر انبساط آبی در هر دو مدل، بهتر است که از کامپوزیت های مناسب تر که در طول زمان افزایش حجم کمتری می یابند (مانند <span style="top: 4pt line-height: 115% font-family: "Calibri","sans-serif" font-size: 11pt position: relative mso-bidi-language: AR-SA mso-bidi-font-family: Arial mso-ascii-theme-font: minor-latin mso-fareast-font-family: "Times New Roman" mso-fareast-theme-font: minor-fareast mso-hansi-theme-font: minor-latin mso-bidi-theme-font: minor-bidi mso-text-raise: -4.0pt mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US"><v:shape id="_x0000_i1025" style="width: 18.75pt height: 12pt" type="#_x0000_t75"> <v:imagedata chromakey="white" src="file:///C:UsersMRS~1.NAZAppDataLocalTempmsohtmlclip11clip_image001.png"> </v:imagedata></v:shape>) برای ترمیم دندان ها استفاده شود.<o:p /> Background: Longitudinal studies are widely used in medical and social sciences. According to repeated measurements in these studies, independence assumption is not observed and therefore suitable models should be selected. In this study, application of marginal and transition models for analyzing the longitudinal data related to hygroscopic expansion of composite is shown. <o:p /> Methods: In this longitudinal study, laboratory data from three common composites (<span style="top: 5.5pt line-height: 115% font-family: "Calibri","sans-serif" font-size: 11pt position: relative mso-bidi-language: AR-SA mso-bidi-font-family: Arial mso-ascii-theme-font: minor-latin mso-fareast-font-family: "Times New Roman" mso-fareast-theme-font: minor-fareast mso-hansi-theme-font: minor-latin mso-bidi-theme-font: minor-bidi mso-text-raise: -5.5pt mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US"><v:shapetype id="_x0000_t75" stroked="f" filled="f" path="m@4@5l@4@11@9@11@9@5xe" o:preferrelative="t" o:spt="75" coordsize="21600,21600"> <v:stroke joinstyle="miter"> <v:formulas> <v:f eqn="if lineDrawn pixelLineWidth 0"> <v:f eqn="sum @0 1 0"> <v:f eqn="sum 0 0 @1"> <v:f eqn="prod @2 1 2"> <v:f eqn="prod @3 21600 pixelWidth"> <v:f eqn="prod @3 21600 pixelHeight"> <v:f eqn="sum @0 0 1"> <v:f eqn="prod @6 1 2"> <v:f eqn="prod @7 21600 pixelWidth"> <v:f eqn="sum @8 21600 0"> <v:f eqn="prod @7 21600 pixelHeight"> <v:f eqn="sum @10 21600 0"> </v:f></v:f></v:f></v:f></v:f></v:f></v:f></v:f></v:f></v:f></v:f></v:f></v:formulas> <v:path o:connecttype="rect" gradientshapeok="t" o:extrusionok="f"> <o:lock aspectratio="t" v:ext="edit"> </o:lock></v:path></v:stroke></v:shapetype><v:shape id="_x0000_i1025" style="width: 24.75pt height: 16.5pt" type="#_x0000_t75"> <v:imagedata chromakey="white" src="file:///C:UsersMRS~1.NAZAppDataLocalTempmsohtmlclip11clip_image001.png"> </v:imagedata></v:shape> <span style="top: 5.5pt line-height: 115% font-family: "Calibri","sans-serif" font-size: 11pt position: relative mso-bidi-language: AR-SA mso-bidi-font-family: Arial mso-ascii-theme-font: minor-latin mso-fareast-font-family: "Times New Roman" mso-fareast-theme-font: minor-fareast mso-hansi-theme-font: minor-latin mso-bidi-theme-font: minor-bidi mso-text-raise: -5.5pt mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US"><v:shape id="_x0000_i1025" style="width: 20.25pt height: 16.5pt" type="#_x0000_t75"> <v:imagedata chromakey="white" src="file:///C:UsersMRS~1.NAZAppDataLocalTempmsohtmlclip11clip_image002.png"> </v:imagedata></v:shape>, <span style="top: 5.5pt line-height: 115% font-family: "Calibri","sans-serif" font-size: 11pt position: relative mso-bidi-language: AR-SA mso-bidi-font-family: Arial mso-ascii-theme-font: minor-latin mso-fareast-font-family: "Times New Roman" mso-fareast-theme-font: minor-fareast mso-hansi-theme-font: minor-latin mso-bidi-theme-font: minor-bidi mso-text-raise: -5.5pt mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US"><v:shape id="_x0000_i1025" style="width: 33.75pt height: 16.5pt" type="#_x0000_t75"> <v:imagedata chromakey="white" src="file:///C:UsersMRS~1.NAZAppDataLocalTempmsohtmlclip11clip_image003.png"> </v:imagedata></v:shape>) is used. These composites were kept in two different environments (distilled water and natural mouth saliva) for three months and their cylinder length was measured 18 times after preparation of 540 samples. Statistical analysis was done using marginal and transition model and programming with R software.<o:p /> Results: Results show that in marginal model, composite effect was significant (p=0.025, p=0.045) and in transition model, both composite (p<0.001, p=0.037) and environment (p=0.046) were significant.<o:p /> Conclusions: Results show that transitional model can be a good alternative to common methods of analyzing longitudinal data. As composite was significant in both models, it is better to use suited composites which have lower hygroscopic expansion during the time (like <span style="top: 5.5pt line-height: 115% font-family: "Calibri","sans-serif" font-size: 11pt position: relative mso-bidi-language: AR-SA mso-bidi-font-family: Arial mso-ascii-theme-font: minor-latin mso-fareast-font-family: "Times New Roman" mso-fareast-theme-font: minor-fareast mso-hansi-theme-font: minor-latin mso-bidi-theme-font: minor-bidi mso-text-raise: -5.5pt mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US"><v:shape id="_x0000_i1025" style="width: 20.25pt height: 16.5pt" type="#_x0000_t75"> <v:imagedata chromakey="white" src="file:///C:UsersMRS~1.NAZAppDataLocalTempmsohtmlclip11clip_image004.png"> </v:imagedata></v:shape> ). <o:p /> مطالعه طولی، مدل حاشیه ای، مدل انتقال، مدل چندسطحی، انبساط آبی. Longitudinal study, Marginal model, Transition model, Multilevel model, Hygroscopic expansion. 1 9 http://rjms.iums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-1463&slc_lang=fa&sid=1 Nasim Vahabi نسیم وهابی 3900319475328460024292 3900319475328460024292 No Modares University دانشگاه تربیت مدرس Masoud Salehi مسعود صالحی 3900319475328460024293 3900319475328460024293 Yes Iran University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی ایران Farid Zayeri فرید زایری 3900319475328460024294 3900319475328460024294 No Shahid Beheshti University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی Hassan Torabzadeh حسن تراب زاده 3900319475328460024295 3900319475328460024295 No Shahid Beheshti University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی Kazem Nasserinajad کاظم ناصری نژاد 3900319475328460024296 3900319475328460024296 No Erasmus MC, Rotterdam دانشگاه اراسموس، رتردام، هلند Sara Razmavar سارا رزم آور 3900319475328460024297 3900319475328460024297 No Shahid Beheshti University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی